به گزارش عصر تجارت، افزایش شتابان قیمت طلا و سکه در ماههای اخیر، تنها به رکوردشکنی اعداد و ارقام محدود نمانده و پیامدهای نگرانکنندهتری را نیز بهدنبال داشته است. یکی از مهمترین این پیامدها، گسترش تدریجی اما محسوس پدیده جعل و تقلب در بازار سکه و طلای آبشده است؛ روندی که بیسر و صدا، سرمایههای خرد مردم را نشانه گرفته و اعتماد عمومی به یکی از قدیمیترین بازارهای مالی کشور را با تهدید مواجه کرده است.
با ورود قیمت سکه تمام بهار آزادی به محدوده ۱۴۱ میلیون تومان، بازار بیش از هر زمان دیگری برای سودجویان جذاب شده است؛ افرادی که با سوءاستفاده از تقاضای هیجانی مردم و ناآگاهی خریداران غیرحرفهای، بستر مناسبی برای عرضه کالاهای تقلبی پیدا کردهاند.
افزایش تمایل خانوارها به خرید طلا و سکه بهعنوان سپری در برابر تورم، در کنار کاهش قدرت خرید و تشدید انتظارات تورمی، فضایی ایجاد کرده که تخلفات در آن بهسرعت در حال گسترش است. بررسیهای میدانی از بازار تهران نشان میدهد همزمان با ورود گسترده خریداران خرد، شیوههای جدیدی از تقلب جایگزین روشهای سنتی شده است؛ شیوههایی که حتی تشخیص آنها برای برخی فعالان باسابقه بازار نیز ساده نیست و اغلب پس از انجام معامله آشکار میشود.
سکههای غیربانکی با ظاهری کاملاً فریبنده
یکی از مصادیق تازه این تخلفات، عرضه سکههای غیربانکی است که نه از فلزات گرانبها، بلکه از ترکیبات غیرفلزی و پلاستیک فشرده ساخته شدهاند. این سکهها با قالبگیری دقیق و تقلید ظاهری از نمونههای بانکی، از نظر رنگ، قطر و نقش شباهت زیادی به سکه اصل دارند و در بسیاری موارد تنها تفاوت آنها، صدای غیرعادی هنگام برخورد با سطح سخت است؛ نشانهای که معمولاً در خریدهای روزمره مورد توجه خریداران قرار نمیگیرد.
در کنار این موضوع، رواج سکههای ضربدستی در بستهبندیهای بهظاهر معتبر، ابعاد نگرانکنندهتری به بازار داده است. مشاهدات میدانی از محدوده فردوسی، بازار زرگرها و خیابان جمهوری حاکی از آن است که برخی از این سکهها در وکیومهایی با هولوگرامها و برچسبهای شبهاستاندارد عرضه میشوند؛ بستهبندیهایی که حتی پس از باز شدن نیز الزاماً نشانه مشخصی از دستکاری ندارند و همین مسئله، تشخیص اصالت سکه را برای خریداران عادی دشوار میکند.
کارشناسان صنفی معتقدند بخش قابلتوجهی از این سکهها خارج از ضرابخانههای مجاز و با قالبهای غیراستاندارد تولید شده و سپس با ظاهری حرفهای وارد بازار میشوند؛ فرآیندی که عملاً مرز میان سکه بانکی و غیربانکی را برای خریداران غیرمتخصص از بین برده است.
در همین راستا، نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، پیشتر از افزایش چشمگیر شکایات مردمی خبر داده و تأکید کرده بود که بخش عمده این پروندهها به خرید از واحدهای فاقد مجوز و فروشندگان فعال در فضای غیررسمی، بهویژه شبکههای اجتماعی، بازمیگردد. به گفته او، جهش قیمتها موجب شده سکههای غیربانکی و فاقد استاندارد بیش از گذشته در بازار دستبهدست شوند.
بذرافشان با هشدار نسبت به عادی شدن این تخلفات، بر ضرورت خرید سکه صرفاً از واحدهای صنفی معتبر و دارای مجوز تأکید کرده و یادآور شده است که وکیوم، هولوگرام و حتی رسید پرداخت باید همگی به نام همان واحد صنفی باشد؛ چرا که هرگونه مغایرت در این موارد، ریسک تقلب و تضییع حقوق خریدار را بهطور جدی افزایش میدهد.
بررسی تحولات بازار نشان میدهد شرایط فعلی نتیجه همزمان سه عامل است: رشد پرشتاب قیمتها، افزایش تقاضای سرمایهای بدون آگاهی تخصصی و ضعف نظارت بر معاملات غیررسمی. همپوشانی این عوامل، فضای مناسبی برای فعالیت شبکههای غیرمجاز و سودجو فراهم کرده است.
در این میان، بازار طلای آبشده نیز که بهعنوان گزینهای کمهزینهتر برای سرمایهگذاری خرد شناخته میشود، به یکی از کانونهای اصلی تخلف تبدیل شده است. فعالان صنفی هشدار میدهند در معاملات طلای آبشده، امکان دستکاری در عیار و ترکیب فلز بالاست و خرید بدون فاکتور رسمی یا از واحدهای فاقد مجوز، میتواند زیان قطعی برای خریدار بههمراه داشته باشد.
اعتماد عمومی در سراشیبی فرسایش
به نظر میرسد تداوم این وضعیت، در صورت بیتوجهی نهادهای ناظر، به فرسایش تدریجی اعتماد عمومی به بازار طلا و سکه منجر شود؛ بازاری که سالها بهعنوان پناهگاه امن دارایی خانوارها شناخته میشد. در چنین شرایطی، توصیه کارشناسان استفاده از حراجها و پیشفروشهای رسمی بانک مرکزی و خرید از سکهفروشیهای مجاز است.
همزمان، افزایش نظارت میدانی، برخورد جدی با شبکههای غیرمجاز و ارتقای آگاهی عمومی دیگر صرفاً یک پیشنهاد نیست؛ بلکه ضرورتی فوری برای حفاظت از داراییهای مردم در بازاری است که هر روز بیش از گذشته در معرض سوءاستفاده قرار میگیرد.
منبع: تسنیم
