به گزارش عصر تجارت، با افزایش تعداد واحدهای اقتصادی که به دلیل مشکلات ناشی از شوک جنگ، با چالشهای مالی و بحرانهای اقتصادی مواجه شدهاند، آمار تعدیل نیرو و اخراج کارگران و حتی عدم تمدید قراردادها به طور قابل توجهی افزایش یافته است. در بهار سال نو، شاهد موجی از کاهش شیفتها، تهدید به اخراج و عدم افزایش حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار هستیم. در این میان، برخی تلاش میکنند با دلگرمی دادن به کارگران و فعالان کارگری، از پوشش گسترده بیمه بیکاری به عنوان یک چتر حمایتی سخن بگویند؛ اما این چتر نیز بر پایه نهادی بحرانزده به نام سازمان تامین اجتماعی استوار است که خود نیازمند اصلاح و تقویت است.
چالشهای صندوق بیمه بیکاری
کارشناسان معتقدند که صندوق بیمه بیکاری، به عنوان یکی از چند صندوق سازمان تامین اجتماعی، در مقابل فشارهای اقتصادی و بحرانهای جاری، ظرفیت محدودی دارد. در شرایط کنونی، برخی کارفرمایان با سپردن کارگرانی که ادامه فعالیتشان صرفه اقتصادی ندارد، مسئولیت مدیریت بازار کار را عملاً به سازمان تامین اجتماعی و دولت واگذار میکنند.
سوال مهم: آیا مبلغ بیمه بیکاری کافی است؟
در قوانین جاری، شرط بهرهمندی از مقرری بیمه بیکاری، «بیکاری غیرارادی و غیرانتخابی» کارگر است. اما در عمل، این سوال مطرح میشود که آیا مبلغ این بیمه در سال جاری، توانایی تأمین هزینههای زندگی روزمره کارگران را دارد؟ آیا مبلغ آن متناسب با مزد و حقوق سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است؟ آیا گسترش این ایده در میان کارفرمایان که به واسطه بیمه بیکاری، کارگران را اخراج میکنند، به ساختار اشتغال و صنعت آسیب نمیزند؟ و در نهایت، این صندوق تا چه مدت میتواند پاسخگوی افزایش موارد مراجعه برای دریافت بیمه بیکاری باشد؟
اهمیت تسهیل برخورداری از بیمه بیکاری برای کارگران موقت
در این زمینه، علیرضا حیدری، نایب رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری و کارشناس حوزه کار و تامین اجتماعی، نظرات خود را مطرح کرده است. او در گفتگو با ما به جزئیات وضعیت بازار کار و چالشهای بیمه بیکاری در شرایط بحران پرداخته است.
وضعیت کنونی و کاهش نیروی کار
حیدری توضیح میدهد که در سال ۱۴۰۴، همزمان با جنگ ۱۲ روزه، سازمان تامین اجتماعی بیش از ۷۰۰ هزار کارگر بیمه شده خود را از دست داده است و در مقابل تعداد کارگران جدید بسیار کم بوده است. این نشان میدهد که در این سال، با کاهش قابل توجه نیروی کار مواجه هستیم.
مشکل کارگران قرارداد موقت
او میافزاید که کارگرانی که در قالب قراردادهای موقت کار میکنند، در صورت بیکاری، معمولاً مشمول دریافت بیمه بیکاری نمیشوند؛ زیرا قانونگذار شرط بهرهمندی را «بیکاری غیرارادی و غیرانتخابی» قرار داده است. اما در بسیاری موارد، کارگران موقت به دلیل پایان قرارداد و عدم تمدید آن، در وضعیت بیکاری قرار میگیرند، در حالی که این بیکاری، عمدتاً غیرارادی است.
تفاهمنامههای حمایتی و اصلاحات قانونی
بر اساس تفاهمنامههای میان وزارت کار و سازمان تامین اجتماعی، کارگرانی که بیش از یکسال سابقه کار و پرداخت حق بیمه داشته باشند، حتی در صورت پایان قرارداد، میتوانند از مقرری بیمه بیکاری بهرهمند شوند. اما این تفاهمنامهها موقت و نیازمند تبدیل به قانون هستند تا در عمل موثرتر واقع شوند.
صندوق بیمه بیکاری و ظرفیت آن در بحرانها
حیدری معتقد است که در شرایط بحران و افزایش تعدیل نیرو، تعداد زیادی از کارگران همچنان از مزایای بیمه بیکاری محروم میمانند. او بیان میکند که در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، مازاد منابع این صندوق وجود داشته است، اما در مقابل، تعداد زیادی از کارگران باید نگران آینده باشند، چرا که بسیاری از آنها نتوانستهاند سابقه کافی برای بهرهمندی کامل از بیمه بیکاری کسب کنند. او بر این باور است که دولت در صورت نیاز، باید منابع صندوق بیمه بیکاری را تامین کند و نگران بحرانهای احتمالی نباشد، زیرا بر اساس قانون، خود دولت مسئولیت تامین کسریهای این صندوق را بر عهده دارد.
نتیجهگیری و پیشنهادات
در شرایط فعلی، تسهیل و گسترش بهرهمندی از بیمه بیکاری برای کارگران، به ویژه کارگران موقت و قراردادی، امری ضروری است. این اقدام نه تنها از آسیبهای اجتماعی و اقتصادی جلوگیری میکند، بلکه میتواند به تثبیت بازار کار و کاهش بحرانهای اجتماعی کمک کند. همچنین، اصلاح قوانین و تبدیل تفاهمنامههای مقطعی به قانون، از اهمیت بالایی برخوردار است تا بتوان در زمان بحران، به صورت پایدار و موثر از حقوق کارگران حمایت کرد.
منبع: ایلنا
